اواخر مهرماه و اوائل آبان برایم فرصتی کم نظیر پیش آمد که دوباره مروری بر نظریه های ارتباطات داشته باشم. در این مدت سه کتاب نظریه های : دکتر دهقان - پرویز اجلالی و هرمز مهرداد را مطالعه کردم. و ماحصل آن شد یک چکیده کلیدوار از کل نظریه های این سه کتاب بسیار مهم و ارزشمند و بعلت اینکه حتی خلاصه آن در چند خط بسیار طولانی است تصمیم گرفتم که بخش بخش در روزگار وصل تقدیم حضور علاقمندان رشته ارتباطات نمایم. امیدوارم که مورد مفید واقع شود. دسترسی به بخش دوم! و دسترسی به بخش سوم! و  دسترسی به بخش پایانی

1-      پائولوفریره : دانشمند برزیلی – نظریه فراگرد ارتباطی مشارکتی – الگوی محاوره و بصیرت – کتاب آموزش ستمدیدگان  شامل: گفت و شنود آزاد، مشارکت در کوشش های رهایی دهند، اعتقاد به توانایی افراد برای فراگیری در راس آنها – نقش آموزش ارتباطات – آموزش مخزنی  شامل : محاوره، طرد تفاوت در فرستنده و گیرنده، اعتقاده به توانایی و خلاقیت فرد، مشارکت در کوشش هایی رهایی بخش ارتباطی – و همچنین وی برای رسانه ها نقش هوشیار سازی را مطرح می کند.

2-      گوستاولوبون : جامعه شناس فرانسوی – نظریه روانشناسی اجتماعی – انبوه خلق – وی می گوید: مطبوعات از ارکان پیدایش متغییر انبوه خلق است. کتابهایش: جماعت یا انبوه خلق ، روانشناسی سوسیالیسم ، روانشناسی جماعت ،روانشناسی انقلاب – تودها های مردم را به همگن و ناهمگن تقسیم کرده است. – انبوه خلق شامل : قراردای = مربوط به شخصیت سیاسی یا گروه های ورزشی و هنری اجتماعی، اتفاقی = زلزله، تصادف – نمایشی (رقص گرا) = چهارشنبه سوری، دستجات مذهبی، فعال = تیم ورزشی – تقسیم بندی انبوه خلق شامل : روانگرا (روان انبوه) ، متشکل (سازمان یافته)

1-      هربرت بلومر : دو عامل را در تشکیل انبوه خلق موثر می داند : 1- تجمع افراد 2- مجاورت آنها با یکدیگر

2-      مکتب فرانکفورت : نظریه سلطه در کنار رهایی – اولین مطالعات و تحقیقات انتقادی درباره وسایل جدید ارتباطی در نیمه اول قرن بیستم.

3-      سزهاملینگ : هلندی – منتقد مکتب فرانکفورت – ارتباطات را به دو دسته تقسیم می کند : 1- سرکوب کننده : در خدمت صاحبان سرمایه 2- آزاد کننده : در خدمت جامعه – به جامعه اطلاعاتی هم انتقاد دارد و معتقد است به جای جامعه اطلاعاتی باید جامعه ارتباطی را به کار برد.

4-      هربرت مارکوزه : نظریه انسان تک ساحتی - شبکه های الکترونیکی جهان در رابطه با جریان اطلاعات و تمامیت فرهنگی سوال برانگیز است – فرهنگ بسته بندی شده رسانه ها – رسانه ها در پی تقویت خواسته های کازبند.

5-      فردیناندو سوسور : با همکاری کلودلوی اشتروس مردم شناس معاصر به نظریه مکتب ساختارگرا دست یافتند – پدر نخستین زبانشناسی نوین – تحلیل گفتمان

6-      تئودور آدورنو : وسایل ارتباط جمعی باید با نفوذ در فرهنگ جامعه و از طریق جنگ موضعی به تدریج زمینه ی بدست گرفتن قدرت را فراهم کند – تاکید بر نقش های اجتماعی منفی وسایل ارتباط جمعی – صنعت فرهنگ و آثار منفی – فرهنگ توده و صنایع فرهنگی – نگران فرهنگ توده ای : دروغ بودن فرهنگ ، از تاثیرات سرکوبگر و بی حس کننده 3- موجب درهم ریختگی شعور انسان 4- رسانه ها دیگر تسلط به نظر نمی رسند.

7-      ماکس هورکهایمر : منتقد مکتب فرانکفورت –  فرهنگ توده و صنایع فرهنگی - وسایل ارتباط جمعی و یکی از نظریه پردازن – محقق معاصر در نظریه های مکتب فرانکفورت در مورد بررسی ریشه های مطالعات انتقادی در زمینه ارتباطات جمعی – سه زوال فردیت : 1- یکپارچه شدن آگاهی انسان بوسیله ارتباطات هدایت شده 2- ناچیز شمردن خصلت و کیفیت فرد در تحول اشکال تولید 3- دگرگونی در ساختمان روانی انسان به دلیل اجتماعی شدن یکپارچه انسان ها.

8-      نیکولاس پولانزاس : تاکید بر مفهوم اطمینان کنش ارتباطی – نظریه مطالعات فرهنگی – منتقد آلتوسر که این دو اقتصادی را  آلتوسر در نظر نگرفته است : 1- نادیده گرفتن دستگاه های ایدئولوژیک دولت 2- عدم بررسی عمیق موضوع

9-      ادگارمورن : نظریه زمان زدگی – به مساله صنایع فرهنگی و فرهنگ توده شکل تازه می بخشد –جامع ترین اثر انتقادی در مورد صنایع فرهنگی و فرهنگ توده در کشورهای غربی - فرهنگ سطحی و مبتذل در سطح انبوده است – خاصیت را از بین می برد – به جای نویسنده در مطبوعات و رسانه های جدید نویسا بوجود می آید- ستاره پرستی و شخصیت سازی و همین طور تولیدات فرهنگی سطحی افراد را در ارضای نیازهای خود بویژه نیاز همانند جویی و فرافکنی پاسخ می دهد – فرهنگ جوامع را فرهنگ موزاییکی توصیف می کند – فرهنگی که خودی نیست بلکه برگرفته از فرهنگ های دیگر است.

10-  زیگونت بامان : برای تبدیل فرهنگ توده صرفا احداث یک ایستگاه تلویزیونی کافی نیست بلکه شرایط و موقعیت های خاص زندگی ابتدا باید یکسان شود تا ترکیبات و شرایط صحیح برای پذیرش پیام ارتباط جمعی فراهم شود.

11-  یورگن هابرماس : آلمانی و پیشگام مکتب فرانکفورت – عقل ارتباطی و حوزه عمومی – کنش استراتژیک و کنس ارتباطی یا عمل تفاهمی – گستره، حوزه عمومی – و نابودی گستره همگانی و عمومی را مطرح می کند – کتابهایش : فضای عمومی در مورد نقش مثبت مطبوعات و افکار عمومی را در دوران دموکراتیک غربی تجزیه و تحلیل کرده است و در این کتاب گفته که تحت تاثیر استیلای سرمایه داری قرار می گیرد و به مشروعیت نظام حاکم می پردازد و ادامه این بحث را در کتاب : فرد و مشروعیت باز می کند – به هگل قرن 20 معروف است – آخرین جانشین مکتب فرانکفورت است – مهمترین حرف هابرماس : تسلط سرمایه داری بر مطبوعات گستره همگانی توسط مطبوعات مسموم شد – در زندگی اجتماعی پیشین تحت سیطره روحانیت، کلیسا و دادگاه های تفتیش عقاید، باورها و رفتارهای مربوط به آداب و روابط فئودالی مورد بزرگداشت قرار می گرفت اما ثروت رو به افزایش صاحبان سرمایه به مرور این برتری را تحلیل می برد – پارادوکس فئودالی سازی دوباره معتقد بود – کاهش خودمختاری گستره همگانی – هابرماس به خط مشی ادوارد برنیز پدر روابط عمومی آمریکای نوین در مدیریت افکار عمومی حساسیت نشان داد – آخرین بحث هابرماس : کنش ارتباطی و کنش استراتژیک است – او اعتقاد دارد: آرمان های عصر روشنگری چون آزادی، بر آفت سرمایه داری مبتلا گشته و راه خروج از آن در عقلانیت ارتباطی عمومی و ایجاد گفتمان و تفاهم ارتباطی است که می تواند به شکل گیری جامعه انسانی و ارمانی کمک کند -  عمل ارتباطی (شفاهی) – حوزه عملی بین جامعه مدنی و دولت – فئودالی سازی دوباره ارتباطات – مدیریت اطلاعات (پذیرش پیام و دستکاری افکار عمومی) – حوزه عمومی بورژووازی (چیزی بیش از آگاهی کاذب نیست) – فضای عمومی – عمل ارتباطی شفاهی بر اساس مشترک در حوزه فرهنگ

12-  جرمی تافستال – تاپیوواریس – آرماند ماتلار – کارل نوردنترنگ = نظریه های اقتصادی سیاسی مربوط به این افراد می باشد.

13-  گابریل تارد : نظریه قوانین تقلید – همگان ها و قوانین تقلید – نظریه همگان ناشی از مطبوعات است – کلام بالدار روزنامه ها از مرزهایی می گذرد که در گذشته صدای مشهورترین سخنواران از آن نمی گذشت – افکار عمومی حاصل نهایی فعالیت عامه را گویند – وفاق عمومی اگر به شدت تعمیم و گشترس یابد به وفاق عمومی تبدیل می شود – همگان از طریق مطالعات روزنامه های واحد بوجود می آید

14-  راجرز : نظریه نشر نوآوری یا چندمرحله ای

15-  آلبرت باندورا : نظریه یادگیری اجتماعی

16-  جرج زیمل : نظریه شبکه های ارتباطی – پدر علم روانشناسی اجتماعی

17-  جان دیویی : مکتب اصالت عمل – نخستین فیلسوف علم ارتباطی

18-  رابرت پارک: نظریه جامعه شناسی شیکاگو – نخستین نظریه پرداز ارتباط جمعی

19-  جان دیویی و رابرت پارک : این دو نظریه پرداز می گویند : دنیا را با رسانه ها می توان تغییر داد.

20-  بورشتاین : مفهوم شبه رویداد را مطرح می کند.

21-  اوزگود و آژ وژوژمال : مفهوم "تحقیقات نمایشی" و "تحقیقات رسانه ای"

22-  هیلتر و موسولینی و کاملین: در آمریگا پیشگامان نظریه تزریقی هستند که مربوط می شود به نظریه ارتباطی با منشاء سیاسی

23-  سرژ جاکوتین : نظریه ارتباطی با منشاء سیاسی - مخاطب منفعل است – پیام اثرفوری وعمیق دارد – کتاب : تجاوزه به توده ها: انسان را می توان شرطی ساخت، تبلیغات سیاسی، تجاوز به خلق با توده ها – تبلیغاتی موفق است که غریزه تاریخی انسان را بشناسد : غریزه تغذیه، میل جنسی، عشق مادری و دشمنی  - تئوری تزریقی (تاثیر قدرتمند وسایل جمعی) اثری قوی، مستقیم و فوری بر مخاطبان دارد -  که جزو ئتوری گلوله ای است که رابطه نزدیکی به نظریه محرک و پاسخ دارد (بعد عاطفی توجه می شود نه بعد ادراکی) – گیرندگان منفعل است و در این نظریه پیام و رسانه اهمیت دارد – وسایل ارتباطی قدرتمند می تواند مغزهای بی دفاع را تحت تاثیر قرار دهد – مخاطبان با وسایل ارتباطی در رابطه هستند – این نظریه تکرار و  انتشار پیام را عامل اصلی تاثیر در رفتار مخاطب می داند (نمایشنامه جنگ جهانی توسط ارسون ولز با همکاری گروه تآتر مرکوری) – این نظریه بیشتر در جوامع توتالیتر (خودکامه) که امکان بازخورد از طرف گیرنده به دلیل جو سیاسی حاکم وجود ندارد، می باشد – این نظریه مورد استفاده هیتلر و گوبلز قرار گرفت (دشمنی) – عوامل موثر در این اثر گذاری عمیق عبارتند از : 1- سرعت گسترش رادیو و دربرگیری آن و پس از آن تلویزیون 2- ضرورت ترغیب مردم و جلب نظر آنان در زمینه تبلیغات تجارتی یا مبارزات انتخاباتی 3- مطالعات دهه 1930 که روی تاثیر تصاویر متحرک بر روی کودکان متمرکز شده بود – تک قطبی کردن رسانه توسط هیتلر در طی جنگ جهانی دوم (غریزه دشمنی)

24-  فردیناندتونیس : آلمانی – نظریه ای با منشاء جامعه شناسی – تفکیک دو نوع جامعه : 1- اجتماع یا جامعه معنوی (گمن شافت) 2- جامعه صوری (گزل شافت) – گمن شافت : نوعی همبستگی عمیق، احساسی، طبیعی و ارگانیک مسلط است – گزل شافت : نظم قانونی، تقسیم کار، مالکیت و تضاد در اعضای گروه حاکم است – به اعتقاد تونیس : مطبوعات یک رکن تشکیل دهنده افکار عمومی مثبت است – کتاب ها: 1- اجتماع و جامعه 2- رسم اجتماعی 3- مطالعه و انتقادات جامعه شناسی 4- مقدمه ای بر جامعه شناسی – تونیس می گوید : مطبوعات می توانند جامعه ای جهانی نظیر بازار جهانی بوجود آورند – افکار عمومی (مثل ارتش و بورکراسی) رابطه ای بوجود می آورد و آن نقش فراملی آنهاست – جامعه معنوی و جامعه صوری

25-  ماکس وبر: مطبوعات : نقش های جدیدی در توازن قدرت، وضع اقتصادی و وضعیت حرفه ای پیدا کرده اند – جامعه را به سنتی (بدون تعقل) و عقلایی (بر اساس ویژگی مطبوعات و جامعه مدنی) تقسیم کرده است – سه نوع اقتدار :  1-سنتی : بر اساس مشروعیت نظامی (فرمانبری) 2- پیشوایی یا کاریزماتیک : به خصوصیات ویژه پیشواست (فرمان پذیری) 3- قانونی : مشروعیت نظام قانونی (شهروندی نه رعیتی) – خصوصیات مطبوعات شامل : 1- عامل جدیدی در قدرت اجتماعی 2- نقش تازه در سرمایه گذاری و گردش ثروت 3- از بین بردن هویت و نام و نشان و تبدیل به موسسات اقتصادی ، اداره ارگانیک را بوجود می آورند – کتابها : 1- اقتصاد جامعه 2- مجموعه مقالات جامعه شناسی معرفت 3- مجموعه مقالات جامعه شناسی مذهب 4- اصول اخلاقی پروتستان در سرمایه داری 5- تئوری سازمانهای اقتصادی و اجتماعی

26-  هارولد لاسول : آمریکایی  - لئوناردو داوینچی علوم رفتاری است – علاوه بر تجربه گرایی از تحلیل محتوا نیز استفاده می کرده – لاسول تحلیل محتوا را تحلیل فضا هم نامیده است – 5 عنصر چه کسی، چه چیزی، از چه مجرایی، و به چه کسی، و با چه تاثیری را می گوید – سه نفش پیام برای وسایل ارتباط جمعی قائل است : 1- نظارت بر محیط 2- ایجاد و توسعه همبستگی های اجتماعی افراد (نقش راهنمایی) 3- انتقال میراث فرهنگی (نقش آموزشی) – او می گوید: نقش دو کارکردهای اجتماعی وسایل ارتباط جمعی در کشورهای آزادی گرا شامل : انتقال میراث فرهنگی است – تاکید بر عنصر پیام در پنج عنصر لاسول مشهود است – مطالعه در آثار اجتماعی ارتباطات – برای ایفای نقش سیاسی گروه افکار عمومی را از هم جدا می کند: کسانی که افکار عمومی را می سازند و کسانی که تحت تاثیر آن هستند – گروه های هیجان آفرین و گروهای سازمان دهنده را از فروید گرفته است – دو نوع ساخت تشکیل دهنده ارتباطات : 1- زیر ساخت ها یا ابزار تکنولوژیک ارتباطات 2- رو ساخت ها یا عناصر غیر تکنولوژیک مثل : سازمان ها ، مقررات اندیشه ها که ضمن تاثیرپذیری از هم به روی هم اثر هم می گذارند را مطرح می کند

27-  چارلز رایت : نقش سرگرمی را به 3 نقش لاسول اضافه می کند.

28-  پل لازاسفلد : جامعه شناس اتریشی – مطالعه تجربی ارتباطات – تحلیل محتوای نقش رادیو – تاثیر پیام های ارتباطی بر روی جوامع (رادیو) – کارکرد گرایی و تجربه گرایی – تحقیقاتش را بر مبنای طرح الگوی دو مرحله ای بودن ارتباطات شکل می گیرد. که این طرح را ابتدا لاسول بیان می کند- اما در واقع این نظریه مربوط به الیهو کاتز است – نتیجه تحقیقات لازاسفلد و برلسون در مورد پیام : 1- پیام به صورت یکنواخت اثر نمی کند 2- برخورد توده مخاطبان با پیام بر اساس ساخت های قبلی است (موضع گیری) 3- پیام رسانه ها از طریق واسطه ها به مخاطبان می رسد – رهبران فکری – گروه های مرجع – افراد گروه های موثر از رسانه ها – رهبران افکار شامل : 1- گروه نخستین : مثل خانواده، همسایگان 1- گروه مطلع : گروه های مطبع اجتماعی که می توانند اثرگذار باشند – انتقال پیام توسط جریان دومرحله ایی (رهبران فکری) – لازاسفلد و کاتز : محتوای برنامه های تخیلی مورد علاقه مردم به احتیاجات گروهی پاسخ می دهد که فرهنگ جزیی را در جامعه تشکیل می دهد و منزلت کلی دارد. – تغییرات اجتماعی و تحقیقات میدانی – لازاسفلد و مرتن : وسایل ارتباط جمعی دارای نقش وظیفه اخلاقی است که بعضی از این وظایف نامطلوب جنبه ی تخدیرکنندگی دارد -  لازاسفلد و الیهو کاتز: جریان دومرحله ای ارتباطات که  کتاب نفوذ شخصی حاصل مشترک این دو نظریه پرداز می باشد – رسانه ها بسیار کمتر از شبکه روابط میان فردی موثر است – لازاسفلد اثار اجتماعی وسایل ارتباط جمعی را به کوتاه مدت و بلندمدت تقسیم می کند.

29-  سی رایت میلز : منتقد نظریه لازاسلفد می گوید : گستره وسیع علوم موجود چیزی نیست که بتوان آن را با واژه تجربه بوسیله داده های آماری در مورد افراد امروزی تشخیص داد

30-  ژان کلوتیه : صاحب نظر کانادایی – کتاب : ارتباطات سمعی، بصری و خطی  - دوران ارتباطات اجتماعی شامل : 1- ارتباطات شخصی (رو در رو) مستقیم 2- ارتباط نخبگان  (مذهبی تکیه بر وعظ و خطابه) 3- ارتباط جمعی (توده ای) خبری شدن روزنامه ها، رادیو و تلویزیون – ارتباط فردی ، گسترش انواع رسانه های فردگرا – عصر ارتباطات (شخصی – نخبگان – جمعی- فردی)

31-  نظریه های مطالعات فرهنگی : عامل فرهنگ موثرتر از عامل اقتصاد است – به طبقه گرایش دارد – به جهان بینی نظر دارد – مدافعان این نظریه : پولانزاس – ریموند ویلیامز – استوات هال – جیمز کار – میلی باند – دالاس اسمیت – آنتونی گرامشی – لویی آلتوسر می باشند.

32-  آنتونی گرامشی : ایتالیایی – مکتب ساختارگرا – هژمونی و برتری جویی فرهنگی عامل تسط فرهنگی دولتهاست – هژمونی به صورت اعملا قدرت معنوی تکیه بر اخلاق و اندیشه و آنرا از آن چه سلطه می خواند و متکی بر قدرت فیزیکی است جدا می کند – نهادی مهم جامعه مدنی شامل : مدرسه، کلیسا، خانواده و احزاب و وسایل ارتباطی است که عوامل اصلی حفظ و بازآفرینی فرهنگ هستند – بدون نفوذ در این نهادها تحکیم قدرت سیاسی ممکن نیست – کتابش: دولت و جامعه مدنی

33-  لویی التوسر : فرانسوی – مکتب ساختارگرا – مقاله ش: ایدئولوژی و دستگاه های ایدئولوژیک است – دستگاه های ایدئولوژیک همان : نهادهای خانواده و مدرسه و ارتباطات جمعی است – نقش اصلی این نهادها را بازآفرینی نیروی انسانی مورد نیاز جوامع سرمایه داری و بارآفرینی و تحکیم ایدئولوژی حاکم برای جوامع معرفی می کند – وسایل ارتباط جمعی جدید جزء ابزارهای اساسی قدرت حاکم است.

34-  رالف میلی باند : انگلستان – کتابش : دولت در جامعه سرمایه داری – فرآیند مشروعیت دهی سیاسی

35-  رایمون ویلیامز : با انتشار کتابهایی در زمینه فرهنگ و ارتباطات می گوید : چیزی به نام توده وجود ندارد آن چه وجود دارد فقط رای های مشاهده مردم بعنوان توده است – نقش خاصی روبناهای اجتماعی مخصوصا وسایل ارتباط جمعی را در حفظ و ثبات نظام سرمایه داری غربی مورد تاکید قرار می دهد.

36-  استوارت هال : با مطالعات جدید انتقادی درباره فرهنگ ارتباط ، دیدگاه مشابه ویلیامز دارد – گونه های مرکزگشایی گفتمان تلویزیونی (شامل : هژموتیک – توافقی و متصاد) را بررسی می کند.

37-  دالاس اسمیت : همکار قدیمی ویلبرشرام اما با دیدگاه متضاد – اصطلاح "کالای مخاطب" برای دالاس اسمیت است – نقش وسایل ارتباط جمعی جوامع سرمایه داری را در سلطه جویی سیاسی تجزیه و تحلیل کرده است – مدل ارتباط انسانی 1988 را بررسی می کند – انواع ارتباط شامل : 1- ادارکی = وابسته به تعریفی است که از کلمات و جمله ها داریم، عمومی و قابل فهم و بیشتر حامل پیام های منطقی است2- عاطفی = ورای زبان است.

38-  هربرت الچول : کتاب : عوامل قدرت 1984 – مطبوعات مستقل نمی توانند وجود داشته باشند زیرا در کنترل اوضاع سیاسی قرار دارند و عوامل اقتصادی و اجتماعی آنها را کنترل می کند – اکثر نظریه های دولت، مطبوعات در مقیاس : 1- اقتدارگرایی 2- آزادی گرایی هستند – سه مدل رسانه ای دارد شامل : 1- مدلی که در رابطه با جهان اول وجود دارد (لیبرال، سرمایه داری) = بازار 2- مدلی که در جریان جهان دوم وجود دارد (شوروی و نظام سوسیالیست، مارکسیست) 3- مدلی که در جهان سوم وجود دارد (در حال توسعه) – تقسیم جنبش های رسانه ای شامل : 1-بازار2-اشتراکی3-در حال پیشرفت – یک تقسیم بندی مطلق نیست و به درک چگونگی عملکرد رسانه ها کمک می کند – در مدلهای اشتراکی و در حال پیشرفت  مطبوعات نقش سیاسی مشخصی دارند – در کشورهای بازار مطبوعات بالاتر از سیاست قرار دارند – قوانین هفت گانه ژورنالیسم الچول : 1- در همه نظام های مطبوعاتی، رسانه های خبری عوامل کسانی هستند که قدرت سیاسی و اقتصادی دارند 2- محتوای رسانه های خبری غالبا منافع کسانی را منعکس می کنند که هزینه هایشان را تامین می کنند 3- همه نظام های رسانه ای بر این ادعا هستند که به آزادی بیان پایبندند هر چند آزادی را به شیوه های مختلف تعریف می کنند 4- همه رسانه ها مدعی هستند که اصل مسئولیت اجتماعی را رعایت می کنند 5- در هر یک از سه مدل (اشتراکی، بازار و در حال توسعه) مدل های دیگر را "منحرف" می خوانند 6- دانشکده های ژورنالیسم، ایدئولوژیها و نظام های ارزشی جامعه ای را که در آن فعالیت می کنند به دیگران منتقل می کنند که این دانشکده ها به صاحبان قدرت در جهت حفظ کنترل آنها بر رسانه ها کمک می کنند 7- عملکرد رسانه ها غالبا با تئوریهایی که بر اساس آن فعالیت می کنند متفاوت است.

39-  نظریه شکاف آگاهی : توسط تیکهونور – دونوهو – اولین مطرح شد – این سه نظریه پرداز مقاله ای با عنوان "جریان رسانه های جمعی و رشد تفکیکی در آگاهی دارند- وقوع شکاف آگاهی را در علائق عمومی، مسائل عمومی و اخبار علمی می دانند- شکاف نفوذ را مطرح می کنند – شکاف نفوذ در افراد تحصیلکرده بخاطر اطلاعات بیشتری که دارند بیشتر می توانند در جامعه نفوذ داشته باشد و عقاد دیگران را نیز می دانند –  رسانه ها فاصله اطلاعاتی بین طبقات مختلف مردم را بیشتر می کند – شیوه ارتباطات مردم با رسانه ها با هم متفاوت است – میزان دسترسی و نحوه استفاده از اطلاعات مردم با هم فرق می کند که باعث شکاف می شود - شکاف آگاهی و فن آوری های جدید را مطرح می کند- این فن آوری های جدید هنگامی بین افراد تحصیلکرده بیشتر می شود که دسترسی بیشتر به آن دارند و باعث فقر اطلاعاتی در جامعه می گردد – در این نظریه مردم جامعه به دو گروه تقسیم می شوند : 1-گروه اول: اعضاء تحصیل کرده هستند که اطلاعات زیادی دارند و در مورد همه چیز اظهار نظر می کنند 2- گروه دوم : دانش و سواد کمتری دارند و آگاهی آنها در مورد مسائل پیرامونشان اندک است – آقایان تیکهونور ، دونوهو و اولین در تایید نظریه شکاف آگاهی 5 دلیل عمده ارائه کردند: 1- افراد گروه اول مهارتهای ارتباطی بهتری دارند، سطح سوادشان بیشتر است، قدرت خواندن و درک مطالب آنها بهتر است، اطلاعات کسب شده را به راحتی به خاطر می سپارند 2- گروه دوم  توانایی نگهداری اطلاعات را به راحتی دارند و به درستی از آن استفاده می کنند 3- گروه اول به لحاظ موقعیت اجتماعی ارتباط بیشتری با هم نوعان خود دارند 4- گروه اول به لحاظ نوع زندگی در معرض دستیابی به رسانه ها، پذیرش و نگهداری و کاربری آنها را می دانند، مکانیسم های مواجهی، گزینشی، پذیرش و حفظ در دو گروه متفاوت است. در افراد پایگاه اقتصادی-اجتماعی بالا-پایین متفاوت است 5- ماهیت نظام رسانه ای این است که بیشتر برای افراد باسطح تحصیلات بالاتر و دارای پایگاه اجتماعی بهتر، طرح ریزی می شود.

ادامه دارد...